تقه نرم در دنده ۱ خودرو Tiggo 3

دنده‌ی یک در هر گیربکس، وظیفه‌ی ایجاد بیشترین گشتاور خروجی را برای شروع حرکت از حالت سکون بر عهده دارد و در نتیجه فشار مکانیکی و حرارتی نسبتاً بالایی را تحمل می‌کند. در گیربکس‌های اتومات یا دوکلاچه جدید، هماهنگی میان موقعیت پدال گاز، فشار روغن، زاویه باز شدن کلاچ‌ها و زمان واکنش واحد کنترل (TCU) تعیین‌کننده‌ی نرمی یا خشکی شروع حرکت است.

دنده‌ی یک معمولاً با نسبت انتقال بسیار بالا طراحی می‌شود تا در سرعت‌های پایین نیروی کافی فراهم گردد، اما همین نسبت بالا موجب حساسیت زیاد به کوچک‌ترین تأخیر در درگیری کلاچ یا تغییر فشار هیدرولیکی می‌شود. در گیربکس‌های خشک DCT مانند آنچه در بسیاری از مدل‌های فونیکس یا چری استفاده شده، ارتباط مستقیم کلاچ با محور خروجی باعث می‌شود حتی نوسان جزئی در لغزش اولیه صفحات، در قالب ضربه یا تقه قابل احساس باشد. این پدیده در دنده‌ی یک اهمیت خاص دارد زیرا لحظه انتقال از سکون، زمان بیشترین تغییر گشتاور و بیشترین نیاز به کنترل دقیق است.

علت‌های اصلی بروز تقه نرم در دنده‌ی یک Tiggo 3

تقه‌ی خفیف در شروع حرکت معمولاً ناشی از تنظیم نامناسب نقطه درگیری اولیه یا تغییر چسبندگی سطح اصطکاکی صفحات کلاچ است. وقتی روغن گیربکس پس از چند هزار کیلومتر خاصیت فیزیکی اولیه خود را از دست می‌دهد، زمان پاسخ مجموعه هیدرولیک افزایش یافته و کلاچ دو جزئی با تأخیر درگیر می‌شود. این تأخیر اگر کمتر از ۰.۳ ثانیه باشد، به صورت تقه‌ی نرم یا خفیف حس می‌شود اما در بازه‌ی طولانی‌تر تبدیل به ضربه‌ی محسوس خواهد شد.

علاوه بر این، در بعضی خودروها ناهماهنگی بین دور بلند پایه‌ی موتور و نقطه فعال شدن کلاچ، باعث افزایش ناگهانی گشتاور در لحظه‌ی اتصال محور می‌گردد. دمای بالای روغن، نشتی کم‌فشار در شیرهای کنترلی و فرسایش جزئی سطح صفحات از دیگر عواملی هستند که مرحله‌ی لغزش اولیه را کوتاه‌تر کرده و باعث احساس تقه نرم و گذرا در دنده ۱ می‌شوند. در خودروهای توربوشارژ، فعال بودن بوست در لحظه حرکت نیز می‌تواند این ضربه را تقویت کند اگر واحد کنترل توربو و گیربکس هماهنگی نرم‌افزاری کامل نداشته باشند.

پیشنهاد خواندنی: تعمیر گیربکس فونیکس Tiggo 9

نقش واحد کنترل گیربکس (TCU) و تطبیق نرم‌افزار در جلوگیری از تقه Tiggo 3

در سیستم‌های امروزی، رفتار گیربکس به شدت به تنظیمات واحد TCU وابسته است. این واحد به کمک الگوریتم‌های تطبیقی، نقطه‌ی نیروی گشتاور و سرعت درگیری صفحات را بر اساس اطلاعات سنسورهای حرارت و فشار روغن تنظیم می‌کند. هر بار که روغن یا کلاچ تعویض می‌شود، لازم است فرآیند “Clutch Relearn” یا یادگیری مجدد نقاط درگیری انجام گیرد تا TCU بتواند لغزش‌های واقعی صفحات را با مقادیر نرم‌افزاری هماهنگ کند. در صورت عدم انجام این مرحله، تقه‌ی نرم در دنده‌ی یک به عنوان واکنش منطقی سیستم دفاعی ظاهر می‌شود تا از لغزش زیاد جلوگیری شود.

در خودروهای فونیکس و آریزو، زمانی‌که TCU به کمک دیاگ اصلی بازنشانی و آموزش مجدد داده می‌شود، درگیری صفحات معمولاً کاملاً نرم و بدون ضربه خواهد بود. به‌روزرسانی نرم‌افزار نیز در بهبود پاسخ الکترونیک شیرهای روغن مؤثر است، چرا که تغییرات زمانی کمتر از ده میلی‌ثانیه در فاز اول درگیری، می‌تواند تفاوت محسوس در احساس نرمی ایجاد کند. در مواردی نیز TCU با کاهش گشتاور لحظه‌ای ECU این پدیده را کنترل می‌کند تا شتاب اولیه در تعادل کامل با فشار روغن باشد.

پیشنهاد خواندنی: تعمیر گیربکس چری Tiggo 3

تأثیر شرایط کارکرد و سبک رانندگی بر شدت تقه Tiggo 3

رفتار راننده در شروع حرکت نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در شدت تقه‌ی اولیه Tiggo 3 دارد. شتاب گرفتن ناگهانی پس از آزاد کردن ترمز، فشار سریع پدال گاز و آغاز حرکت بدون مکث لازم، سبب می‌شود گیربکس فرصت کافی برای تنظیم نقطه‌ی تماس نداشته باشد و انتقال گشتاور به صورت ضربه کوتاه احساس شود. در مقابل، اگر حرکت با فشار آرام و تدریجی روی پدال گاز صورت گیرد، سیستم هیدرولیک زمان کافی برای تطبیق سطح صفحه و فشار روغن را پیدا کرده و تقه عملاً حذف می‌شود.

اضافه شدن وزن سرنشین یا بار نیز بر فشار اولیه گیربکس مؤثر است، زیرا محور خروجی در لحظه‌ی درگیری باید نیروی بیشتری تحمل کند. دمای بسیار پایین روغن (در حالت شروع سرد) یا برعکس، دمای بالا پس از ترافیک طولانی، نیز باعث تغییر ویسکوزیته و رفتار متفاوت کلاچ‌ها می‌شود. در واقع دنده‌ی اول بیش از هر بخش دیگر تحت تأثیر دمای عملیاتی قرار دارد، چراکه مکرراً در دور پایین و بار بالا استفاده می‌شود و کوچک‌ترین تغییر در مقاومت روغن به شکل پرش خفیف خودنمایی می‌کند.

پیشنهاد خواندنی: تعمیر گیربکس فونیکس Arrizo 8

راهکارهای پیشگیرانه و اصلاح دایمی تقه نرم در دنده‌ی یک

سؤالات متداول

آیا تقه‌ی نرم در دنده ۱ نشانه خرابی گیربکس است؟

خیر، معمولاً نشانه‌ی ناکامی کوتاه در هماهنگی فشار روغن و نقطه درگیری کلاچ است و با ری‌ست نرم‌افزاری یا تعویض روغن استاندارد برطرف می‌شود. خرابی واقعی زمانی است که تقه به ضربه‌ی شدید تبدیل شده یا همراه با لغزش زیاد و تأخیر دنده‌های دیگر باشد.

آیا تعویض روغن گیربکس می‌تواند تقه‌ی نرم را کاملاً از بین ببرد؟

در بسیاری از موارد بله؛ زیرا روغن تازه با ویسکوزیته مناسب، زمان پاسخ شیرهای هیدرولیک را کاهش داده و انتقال گشتاور را نرم‌تر می‌کند. با این حال برای نتیجه کامل باید فرآیند آموزش مجدد TCU نیز انجام شود تا سیستم تطبیق جدید را به‌درستی بشناسد.